Hà Nội bắt đầu triển khai đồng loạt 5 tuyến đường sắt đô thị mới trong ngày 22/6, đánh dấu chương trình đầu tư metro lớn nhất từ trước đến nay của Thủ đô trong nỗ lực giảm ùn tắc giao thông và tái cấu trúc phát triển đô thị quanh hệ thống vận tải công cộng khối lượng lớn.
Năm tuyến được khởi công gồm các tuyến số 1, 2, 8, 10 và 14, với tổng chiều dài hơn 300 km và tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 1,315 triệu tỉ đồng. Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành các dự án này vào năm 2030, qua đó đẩy nhanh việc hình thành mạng lưới đường sắt đô thị làm xương sống cho giao thông công cộng.
Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội được giao làm chủ đầu tư, trong khi liên danh Vinhomes - VinSpeed, thuộc hệ sinh thái Vingroup, được lựa chọn làm tổng thầu EPC cho dự án này.
Trong 5 tuyến mới, tuyến số 8 có quy mô lớn nhất, kết nối Hòa Lạc - Sơn Đồng - Mai Dịch - Vành đai 3 - Lĩnh Nam - Dương Xá. Tuyến dài khoảng 91 km, trong đó khoảng 66 km thuộc địa phận Hà Nội, đồng thời kết nối sang Hưng Yên và Bắc Ninh. Tổng mức đầu tư sơ bộ của tuyến này hơn 437.000 tỉ đồng.
Tuyến số 1 dài khoảng 81 km, kết nối khu vực sân vận động Hùng Vương - Ngọc Hồi - ga Hà Nội - Yên Viên - Nội Bài, với tổng vốn đầu tư gần 390.000 tỉ đồng. Tuyến số 2 nối sân bay Nội Bài với khu vực Trần Hưng Đạo, Thượng Đình và sân vận động Hùng Vương, dài khoảng 56,5 km, tổng vốn hơn 271.700 tỉ đồng.
Hai tuyến còn lại gồm tuyến số 10, dài khoảng 43 km theo hướng Cổ Loa - Võ Chí Công - Vành đai 3 - Vành đai 2,5 - Times City - Cổ Loa, với tổng mức đầu tư hơn 206.700 tỉ đồng; và tuyến số 14 từ cầu Thăng Long đến Ocean Park, dài khoảng 32 km, tổng vốn gần 154.000 tỉ đồng.
Các tuyến mới sẽ kết nối những đầu mối giao thông và cực tăng trưởng quan trọng của Hà Nội, bao gồm sân bay Nội Bài, ga Hà Nội, Hòa Lạc, Ngọc Hồi, Gia Lâm, Đông Anh. Một số tuyến cũng đi qua hoặc gần các đại đô thị thuộc hệ sinh thái Vinhomes.
Cùng với hai tuyến đang vận hành gồm Cát Linh - Hà Đông và đoạn trên cao Nhổn - ga Hà Nội, các tuyến mới sẽ được kết nối với tuyến số 3 và số 5 đang triển khai, từng bước hình thành mạng lưới metro liên thông trên toàn thành phố.
Việc khởi công đồng loạt 5 tuyến diễn ra trong bối cảnh Hà Nội chịu áp lực ngày càng lớn từ đô thị hóa nhanh, ùn tắc giao thông kéo dài và nhu cầu mở rộng vận tải công cộng. Thành phố xác định đường sắt đô thị là công cụ then chốt để phát triển theo mô hình TOD, trong đó các nhà ga trở thành hạt nhân tổ chức lại không gian đô thị, khai thác quỹ đất và tạo các hành lang tăng trưởng mới.
Theo quy hoạch dài hạn, Hà Nội đặt mục tiêu phát triển 18 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 979 km vào năm 2045, trong đó khoảng 500 km được kỳ vọng hoàn thành trước năm 2035.
Dự án cũng phản ánh xu hướng khu vực tư nhân tham gia sâu hơn vào lĩnh vực hạ tầng đường sắt tại Việt Nam. Ngoài vai trò của liên danh Vinhomes - VinSpeed trong các tuyến metro Hà Nội, VinSpeed cũng đang tham gia các dự án đường sắt tốc độ cao khác, gồm tuyến Bến Thành - Cần Giờ tại TP.HCM và tuyến Hà Nội - Quảng Ninh ở phía bắc.
Tại TP.HCM, các doanh nghiệp liên quan Trường Hải Group (THACO) cũng tham gia các hạng mục liên quan đến tuyến metro số 2 Bến Thành - Tham Lương và phần mở rộng Bến Thành - Thủ Thiêm, trong khi các tập đoàn tư nhân khác như Sovico, Becamex và Masterise Group cũng đã đề xuất các dự án đường sắt đô thị tại thành phố.
