Trong bối cảnh kinh tế vĩ mô có nhiều biến động, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam đã ghi nhận những con số ấn tượng. Cụ thể, vốn FDI đăng ký và giải ngân trong tháng 5/2026 lần lượt đạt 6,6 tỷ USD (tăng 43,5% so với cùng kỳ) và 2,4 tỷ USD (tăng 8,8%). Lũy kế 5 tháng đầu năm, vốn FDI đăng ký đạt 24,8 tỷ USD (tăng 34,9%), trong đó vốn đăng ký mới chiếm hơn 65%, đạt 14,8 tỷ USD.
Sự gia tăng này tập trung chủ yếu vào ngành công nghiệp chế biến & chế tạo, đặc biệt là các dự án từ Singapore, Hàn Quốc và Đài Loan trong lĩnh vực sản xuất chip bán dẫn và linh kiện điện tử.
Các chuyên gia từ TVS Research nhận định: “Xu hướng đầu tư vào AI và cơ sở hạ tầng trong lĩnh vực điện tử đang thúc đẩy các nhà sản xuất chip & linh kiện điện tử lớn tại Châu Á tiếp tục chọn Việt Nam làm điểm đến với nguồn nhân lực dồi dào, cơ sở hạ tầng ngày càng phát triển, và chính sách hỗ trợ của Chính phủ”. Sự chuyển dịch này đã khiến đơn vị nghiên cứu điều chỉnh mức tăng trưởng FDI đăng ký trong năm 2026 từ mức 35,5 tỷ USD lên mức 43 tỷ USD, tương đương với mức dự báo tăng trưởng 12%.
Thách thức trong tiến độ giải ngân đầu tư công
Trái ngược với sự sôi động của khu vực FDI, tiến độ giải ngân đầu tư công lại cho thấy sự chậm trễ đáng kể. Theo số liệu ghi nhận, vốn giải ngân đầu tư công trong 5 tháng đầu năm đạt 208.000 tỷ đồng (tăng 11.8% so với cùng kỳ), tương đương 18.4% dự toán năm 2026. So với cùng kỳ năm trước, tỷ lệ hoàn thành kế hoạch giải ngân đầu tư công chưa cải thiện so với mức 25,2% của năm trước.
Nguyên nhân của tình trạng này được chỉ ra là do tình trạng khan hiếm nguyên vật liệu xây dựng như xi măng, sắt thép, đá, cát. Mặc dù sản lượng sản xuất trong 5 tháng vẫn tăng từ 5%-14% so với cùng kỳ nhưng vẫn không đáp ứng được nhu cầu tăng mạnh do nhiều khu vực mỏ đang còn vướng thủ tục khai thác.
Bên cạnh đó, chi phí vận chuyển tăng lên buộc các nhà thầu phải điều chỉnh tổng mức đầu tư của dự án. Ngoài ra, một số dự án vẫn gặp khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng liên quan đến xác định nguồn gốc đất và phương án đền bù.
Tỷ lệ giải ngân đầu tư công trong 5 tháng thấp trong khi giá nguyên vật liệu xây dựng tiếp tục tăng trước nhu cầu tăng mạnh
Nỗ lực tháo gỡ khó khăn từ Chính phủ
Trước tình hình giải ngân còn thấp trong 5 tháng đầu năm, TVS Research cho rằng áp lực dồn lên các tháng cuối năm là rất lớn, đặc biệt là vào quý III và IV. Tuy nhiên, giới chuyên môn vẫn duy trì quan điểm tích cực về triển vọng giải ngân đầu tư công trong năm 2026 với tỷ lệ hoàn thành kế hoạch 12 tháng ở mức 90%-95% nhờ các hành động quyết liệt và nhất quán của Chính phủ.
Các biện pháp được triển khai bao gồm: Thứ nhất, Chính phủ nhấn mạnh liên tục về mục tiêu giải ngân 100%, lấy kết quả giải ngân đầu tư công làm căn cứ để đánh giá kết quả hoạt động của cán bộ. Thứ hai, ban hành Thông báo số 213/TB-VPCP chỉ đạo về việc mở rộng quy hoạch các mỏ nhằm đảm bảo nguyên liệu cho các dự án đầu tư công. Cuối cùng là ban hành các Nghị quyết nhằm cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, đơn cử như Nghị quyết 17/2026/NQ-CP giảm các thủ tục liên quan đến đo đạc và đất đai.
