Điểm mới đáng chú ý nhất là bổ sung cơ chế giao dịch ngoại tệ giữa dự trữ ngoại hối nhà nước với các tổ chức tín dụng gặp tình trạng rút tiền hàng loạt nhằm hỗ trợ thanh khoản trong trường hợp khẩn cấp.
Theo dự thảo, quy định mới được bổ sung tại Điều 12a. Việc giao dịch sẽ được thực hiện theo quy định của Thống đốc NHNN để bảo đảm tính kịp thời và hiệu quả khi hệ thống phát sinh rủi ro thanh khoản.
Ngoài cơ chế hỗ trợ thanh khoản, NHNN cũng đề xuất bổ sung giao dịch quyền chọn vào danh mục công cụ can thiệp thị trường trong nước. Việc bổ sung công cụ phái sinh này sẽ giúp đa dạng hóa phương án điều hành và tăng khả năng ứng phó khi thị trường biến động.
Đối với hoạt động đầu tư vàng, dự thảo đề xuất không tính thu nhập và chi phí từ đầu tư vàng vào nguyên tắc sinh lời của dự trữ ngoại hối. NHNN cho rằng vàng là tài sản dự phòng chiến lược nhằm bảo vệ giá trị đồng nội tệ và ứng phó các tình huống khẩn cấp, thay vì tối đa hóa lợi nhuận.
Dự thảo cũng bổ sung quyền rút vốn đặc biệt (SDR) của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) vào nguồn hình thành dự trữ ngoại hối nhà nước và điều chỉnh chu kỳ phê duyệt cơ cấu đầu tư từ 6 tháng lên hằng năm nhằm tăng tính chủ động trong quản lý danh mục.
Liên quan đến cơ chế phối hợp tài khóa, dự thảo làm rõ quy trình Bộ Tài chính mua, bán ngoại tệ với dự trữ ngoại hối trong trường hợp ngân sách nhà nước không tự cân đối được nguồn ngoại tệ, đồng thời đề xuất bãi bỏ quy định Bộ Tài chính kiểm tra công tác quản lý dự trữ ngoại hối hằng năm để tránh chồng chéo với chức năng của Kiểm toán Nhà nước.
Theo NHNN, việc sửa đổi Nghị định 50 xuất phát từ yêu cầu hoàn thiện khung pháp lý khi quy mô dự trữ ngoại hối của Việt Nam đã tăng mạnh trong hơn một thập kỷ. Từ mức 34,3 tỷ USD năm 2014, dự trữ ngoại hối từng đạt hơn 111,8 tỷ USD vào đầu năm 2022 và hiện duy trì ở mức gần 87,6 tỷ USD tính đến ngày 18/6/2026.
Thông qua đợt sửa đổi này, NHNN kỳ vọng hoàn thiện cơ chế quản trị dự trữ ngoại hối theo hướng linh hoạt hơn, tiệm cận thông lệ quốc tế, đồng thời nâng cao khả năng ứng phó với các cú sốc trên thị trường tài chính và ngoại hối.
