New Zealand đang đẩy nhanh tiến độ đối với các dự án khai thác vàng và tích cực thu hút các nhà đầu tư trong bối cảnh giá vàng tăng cao, giúp vực dậy một lĩnh vực đã trải qua thời kỳ suy thoái kéo dài.
Chiến lược kinh tế
Đây là động thái chiến lược của chính phủ nhằm tìm kiếm các giải pháp thúc đẩy nền kinh tế đang có dấu hiệu suy yếu. Theo tính toán của Reuters, sản lượng vàng của New Zealand đang trên đà tăng gấp đôi vào giữa những năm 2030, đạt mức cao nhất trong ít nhất ba thập kỷ, nhờ vào hai dự án mới đã được phê duyệt và một dự án thứ ba đang chờ quyết định cuối cùng.
Nếu đạt được mục tiêu này, New Zealand sẽ có cơ hội vượt qua mục tiêu của chính phủ trong nâng kim ngạch xuất khẩu khoáng sản hàng năm, bao gồm than và bạc, lên 3 tỷ NZD (tương đương 1,8 tỷ USD) vào năm 2035. Các công ty khai thác hiện nhìn thấy tiềm năng tại quốc gia vốn còn nhiều khu vực chưa được khám phá này, nhất là khi chính phủ đang thúc đẩy việc làm trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp gần mức cao nhất trong một thập kỷ và niềm tin kinh doanh suy giảm. Dữ liệu chính phủ cho thấy trong năm 2025, New Zealand cấp 163 giấy phép mới cho hoạt động thăm dò, khai thác và khảo sát, tăng 16% so với một năm trước đó.
Chính phủ New Zealand hồi tháng trước đã cắt giảm dự báo tăng trưởng kinh tế xuống 2,3% cho năm 2027. Bộ trưởng Tài nguyên Shane Jones cho hay chính phủ cam kết sẽ hỗ trợ ngành công nghiệp khai thác vàng. Ông nhấn mạnh: "Nền kinh tế cần mọi mũi tên trong ống tên kinh tế được bắn với độ chính xác đáng kinh ngạc". Vàng hiện là điểm sáng kinh tế hiếm hoi khi doanh thu xuất khẩu đã tăng gần gấp ba trong ba năm lên 1,83 tỷ NZD, chiếm 2,3% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa so với 0,9% vào năm 2022.
Những thách thức về môi trường
Để giúp vực dậy nền kinh tế trì trệ, vào cuối năm 2024, New Zealand đã thông qua một đạo luật nhằm rút ngắn thời gian phê duyệt cho các dự án cơ sở hạ tầng, khai thác mỏ và năng lượng quan trọng từ mức năm xuống còn mức tháng. Việc cấp phép theo quy trình rút gọn này cho phép các dự án bỏ qua một số quy trình quản lý tiêu chuẩn, đồng thời hạn chế sự tham vấn của công chúng và các thách thức pháp lý. Công đảng đối lập tuyên bố sẽ sửa đổi luật để đảm bảo các biện pháp bảo vệ môi trường không bị gạt bỏ.
Dự án Snowy River (dự kiến bắt đầu sản xuất vào tháng 12/2026) ước tính bổ sung 250 việc làm tại địa phương và ít nhất 350 triệu NZD hàng năm vào doanh thu xuất khẩu của đất nước. Ông Klein nói thêm: "Nếu những người New Zealand đang làm việc trong các mỏ ở Australia muốn quay về, chúng tôi sẽ mở rộng cánh cửa với họ". Trong khi đó, nhà sản xuất vàng lớn nhất New Zealand là OceanaGold dự kiến đầu tư 1 tỷ NZD vào dự án Waihi North, với kế hoạch bắt đầu sản xuất vào năm 2032.
Tuy nhiên, làn sóng thúc đẩy khai thác mỏ đang làm dấy lên mối lo ngại trong giới bảo vệ môi trường và một số lĩnh vực nông nghiệp về việc mở rộng dấu chân khai thác có thể làm tổn hại đến hình ảnh thiên nhiên nguyên sơ, vốn là thương hiệu quảng bá du lịch và xuất khẩu của đất nước. Tại Central Otago, dự án Bendigo-Ophir của Santana Minerals đang chờ đợi sự chấp thuận với quyết định dự kiến vào ngày 29/10/2026. Dự án ước tính đóng góp trung bình 360 triệu NZD mỗi năm vào GDP và tạo việc làm trực tiếp cho 351 người.
CEO Santana Minerals, Damian Spring, khẳng định: "Khai thác mỏ có trách nhiệm không phải là một từ mâu thuẫn ở đây. Đó là một lựa chọn New Zealand đang thực hiện".
Ngược lại, nam diễn viên Sam Neill, chủ sở hữu nhà máy rượu Two Paddocks, bày tỏ sự phản đối mạnh mẽ qua email gửi tới Reuters: "Điều này sẽ là thảm họa".
Hiện tại, sự phục hồi của ngành khai thác vàng tại New Zealand vẫn đối mặt với hai phép thử lớn trong năm nay: Tương lai của các chính sách hiện tại sau cuộc bầu cử vào ngày 7/11/2026 và liệu dự án gây tranh cãi của Santana Minerals có giành được sự chấp thuận cuối cùng hay không.
(Theo Reuters)
